Erretinosi pigmentarioan erretinaz kanpoko zenbait asaldura aurki daitezke, hala nola angelu zabaleko glaukoma, keratokono, miopia, post bitreo-askatzea eta kataratak. Azken hau da aurre-poloko konplikazio sarriena.

Kataraten prebalentzia, 20tik 39ra adin tartean, %52koa da forma autosomiko dominanteetan; %39koa autosomiko errezesiboetan, eta %72koa sexuari loturiko formetan.

Gaixoen adina zenbat eta aurrerago, gehiago agertzen dira, eta sarrien agertzen den forma atzeko azpikapsularra da, paziente zaharrenengan nukleo esklerosira lotua.

Atzeko kapsula opako bihurtu arren, ez ohi da opakotasun hertsiegia izaten, eta beraz, %10etik gorako ikus-eremua gordetzen duten pazienteak ez dira oso ezgaiturik gelditzen katarata horien eraginez. Dena den, gaixo batzuentzat ikusmen aldetik onuragarria izan daiteke kataratak kentzea.

Aitzitik, ikus-eremua %10ekoa baino gutxiagokoa baldin badute, murriztu egiten zaie pazienteei ikusmen zorroztasuna, eta handitu, berriz, distirak itsutze ("deslunbratze") fenomenoarekiko intolerantzia, atzeko opakotasun azpikapsularrak era anomaloan egiten baitu argiaren difrakzioa.

Beti ere, gogoan izan behar da paziente hauen kataratak kirurgiaz kenduz gero, ikusmen zorroztasuna hobetuta ere ez dela ikus-eremua handituko. Bestalde, kontuan izatekoa da katarata-kirurgiaren ondorengo errehabilitazioa egokiago burutzen dela operazioan begi-barneko lentea ezartzen baldin bazaie.

Ondokoa da ebaketaren aurretiko azterketa gomendatua:

• Anamnesia: zehaztu egiten du gaitza zer adinetan hasi zen, hasierako eta garaiko sintomak eta beroien garapena (geldoa, 20 urte baino gehiagokoa bada; ertaina 10etik 20ra, eta lasterra 10 urtetik beherakoa) eta hari loturiko gaixotasunak.
• Herentzia motaren azterketa.
• Zuzenduriko ikusmen zorroztasun hoberenaren azterketa, Schenellen testaren bitartez.
• Aurre-segmentuaren azterketa, zirrikitu-lanparadun Biomikroskopiaren bidez, batez ere gaixoak duen katarata mota zehazteko. Tonometria.
• Begi-hondoaren azterketa zeharkako oftalmoskopiaren bitartez, atze-poloan izan daitezkeen asaldurak aztertzeko.
• Ikus-eremuaren azterketa.
• Azterketa elektrofisiologikoa (ERG eta Ikusmen Potentzialak).
• AFG edo azterketa angiografikoa, makularen egoeraz zalantza dagoenean.

Gehienetan, erretinosi pigmentarioko gaixoek hobekuntza subjektiboa izaten dute katarata ebaketaren ondoren. Emaitza subjektiboetan zein objektiboetan oinarriturik, esan dezakegu kataratekin asoziaturiko RPa duten pazienteentzat onuragarria dela kataraten kirurgia.

Oinarrizko bi ezaugarri hartu behar dira aintzat kataratadun RP pazienteengan: sarrien agertzen den katarata mota zein den (azpikapsular atzekoa), eta RPak eragindako ikus-eremu murrizketa.

Ikus-eremua murritza baldin bada (<100), erdiko kristalinoko opakotasuna arazo handia bihurtzen da pazientearentzat, ikusmen aldetik oso mugaturik gelditzen baita. Halako kasuetan, katarata kentzeak onura handia dakarkio pazienteari ikus-zorroztasun aldetik.

Makulako patologia dagoenean, katarata kendu ondorengo emaitza funtzionala hain onuragarria ez izatea espero daiteke.

Ebaketa aurretik eta ondoren aztertu diren kasu guztietan hobekuntza izan da ikusmen zorroztasun aldetik. Salbuespen urriak erretinako gaitzaren garapenaren ondoriozkoak dira, kataraten kirurgiak ez baitu RPa geldiarazten.

Hortaz, RParen garapenak kaltetzen du ikus-eremua, eta ez ebaketak. Kasu gehienetan, halere, ikus-eremua bere horretan gelditzen da, handitu gabe, baina eraginkorrago bihurtuta.

Bestalde, harreman argia dago ikus-zorrotasuneko hobekuntzaren eta pazientearen adinaren artean: zenbat eta gazteago gaixoa, areago irabazten du ikus-zorroztasunean. Dena den, arlo horretan hobekuntzarik jasoko den ala ez ezin daiteke erraz aurresan, eta beraz, ahalik eta informazio hoberena lortzen saiatu behar dugu, gehiegizko esperantzarik ez sortzeko.

Hobekuntza ziur bakarra kataraten arloan espero dezake pazienteak: ebaketaren bitartez, kataratek zuzenean eragindako sintomak desagertzen dira, batez ere distirak eragindako itsutzea edo "deslunbratzea". Ikus-zorroztasunaren arloko hobekuntzak zein neurrikoak izan daitezkeen jakiteko datu garrantzitsua makularen egoera da; ondorioz, makularen azterketa zehatza egitea komeni da guztiz, bai oftalmoskopikoki Goldmann lentea erabiliz, eta bai azterketa angiografikoa eginez ere, makularen egoeraz zalantzarik egonez gero.

Honen guztiaren ondorioz, zalantzarik gabe esan daiteke RP eta atzealdeko katarata azpikapsularra dauzkan paziente bati, atze-ganberan begi-barruko lentea ezartzeko katarata-kirurgia egitea onuragarria dela, beti ere makula egoera onean baldin badago.