Faktore neurotrofikoak eta hazkuntzakoak
Zelula transplantea
Zelula amak
Gene-terapia
Konklusioa
Antioxidanteak eta gantz-azidoak (DHA) Erretinosi Pigmentarioko tratamenduan

Faktore neurotrofikoak eta hazkuntzakoak

Zalantzarik gabe, epe laburreko ikerketetatik itxaropen handien sortu duena orain 10 urte hasitakoa dugu, apoptosia inhibitzen duten substantziak eta eragileak ulertzeko bidea ireki baitzuen. Azken 5 urteotan lan zientifiko ugari argitaratu dira RPdun animaliengan apoptosia inhibitzen oso eraginkorrak diren gai berriez eta bizirik dirauten zelulak ikusmen-funtziorako berreskuratzeaz. Orain dela 20 urtetik hona dira ezagun gai edo substantzia hauek, eta guztiek ere zelulak bizirik iraunarazteko zenbait faktore dauzkate beren baitan: faktore neurotrofiko ziliarra-CNTF, garunetik eratorritako faktore neurotrofikoa-BDNF, fibroblastoen hazkuntza faktorea-FGF, diltiazen, azido dokosahexaenoikoa-DHA,...

Tratamendu posible honek ekar lezakeen arazo bat mintz epirretinianoen sorkuntza da, bai eta zenbait ondorio patologiko, erretinan beste zelula batzuk ugaltzeak eragindakoak. Tratamendu hau erabiltzeko bigarren arazo bat ere badago: hesi hemoerretinianoak galarazi egin lezake aipaturiko faktoreak erretina barruan gelditzea. Kontuan izan behar da substantzia hauek, eragingarri izateko, luzaro iraun behar dutela erretina barruan (Adler, 1996).
Zenbait gai edo substantzia dira RParen lehen tratamendu eragingarrian hasierako urratsa (Gregory eta Bird, 1995): begi-barrurako adenobirus injekzioak (Davidson eta lag., 1993) edo oligonukleotidoak erabiltzea apoptosia eragiten duten RNAm-en translazioa galarazteko (Martin eta lag., 1994), bai eta hazkuntza faktoreen liposomak, faktore neurotrofikoak, neurotrofinak edo zitokinak, edo zelulen heriotza galarazten duen edozein inhibitzaile.

Itxaropena dakarte dute aurkikuntza hauek, RP arlora ez ezik, beste hainbat gaixotasunen tratamendura ere, baliagarria baita lan hau gaitz ugariren tratamendurako, bai eta beste gaitzotan sakondu eta ikertzeko interesa pizteko.

Baikor izateko arrazoiak daude, gainera, tratamenduak zeuzkan muga batzuk gainditu direla baitirudi erretinaren bektore biriko batzuk aurkitzearekin. Teorian, sarbidea aurkitu dugu apoptosia erregulatzen duten gen "suizida" eta "salbatzaile"-en bide metabolikoetan eragiteko.

Bide kliniko berri bat zabaldu da orain gutxi, erretinaren endekapena inhibitzeko lehen tratamendua izan litekeena: Aguirre doktoreak CTHF eta BDNF faktoreak askatu zituen RPdun txakurren begien barnean, substantzia horiek denboran zehar isuriko zituzten zelulak ipiniz kapsula batzuetan eta kapsulok txakurren begietan barneratuz. Zelulak genetikoki eraldaturik zeuden, erreakzio autoinmuneak saihesteko. Emaitza onak lortu zituen bizitzako aro goiztiarretan ikusmen ahalmena berreskuratzeko orduan. Argi dago proba elektrofisiologikodun diagnostikoa beharrezkoa dela urrats klinikoaren aurretik.

Zelula transplantea

Erretinosi pigmentarioan, fotohartzaileek kalteak jasaten dituzte beren funtzioan lehenengo, eta apoptosia gero, hau da, zelulen heriotza programatua. Horrez gain, bastoi zelula gaixoak gaitza ondoko bastoi osasuntsuei kutsatuz doaz, eta beste horrenbeste gertatzen da gaitza kono zelulen eremura iristen denean: hauek ere gaixotu eta apoptosia jasaten dute. Zelula osasuntsuak transplantatzeak ez luke onura handirik ekarriko, gaitzak zelula ezarri berriak ere joko bailituzke, inguruko zelula gaixoen eraginez.

Hala ere, goian aipaturiko tratamenduek itxaropena sortzen dute epe luzean transplante arloan lor daitezkeen aurrerakuntzei begira: apoptosia galaraztea lortzen denean zelula osasuntsuak transplantatu ahalko dira apoptosi arriskurik gabe. Orduan eraginkortasun handia izango du transplanteak gaitza luzaro jasan duten eta beraz zelula hil asko dauzkaten RP gaixoen ikusmena berreskuratzeko, apoptosia inhibitze hutsaz ez bailukete halako gaixoek ikusmena hobetuko, zelula osasuntu gutxiegi edukitzeagatik. Tratamendu osagarria izango litzateke, beraz, transplantea.

Zelula amak

Zelula amak erretinan sartzea eta egokitzea gutxi ikertua dago oraindik. Gainera, zelula amek behar bezala fotohartzaile bihurtuko balira ere, konexio gutxiegi sortuko lirateke, eta gainera, inguruko zelula gaixoek kutsatu egingo lituzkete zelula berriak. Hala ere, bide honek onura ekar lezake etorkizunean, zelulei bizirauten laguntzeko ikertzen ari diren substantzien bitartez zelulen heriotza galaraztea lortuko balitz.

Gene-terapia

Mutazioa goiz zuzentzea lortuko balitz saihestu egingo lirateke zeluletako kalteak eta apoptosia, baina oso zaila da oraindik, jokoan dauden mutazioak eta geneak ikaragarri ugari baitira. Gainera datuak nahasiegiak dira apoptosia eragiten duten proteinen mutazioez. Gehiago ikertu beharra dago RP sortarazten duten mutazioen jokabidea.

Erretinosi pigmentarioa tratatzeko hainbat gene-terapia ezberdin behar dira, gaitzean eragina duten geneak ere ugari baitira. Hortaz, epe luzeko gaitzat hartu behar da gene-terapia, behintzat sindromeekin loturarik ez duen RPa multzo homogeneo gisa hartzen bada. Sindromeak kontuan hartzen baldin baditugu (kasuen %30), ordea, baztertu egin behar da gene-terapia, alterazioa ez baita orduan fotohartzaileetan hasten.

Konklusioa

Asko ikasi eta aurreratu dugu denbora laburrean RParen eragileez eta bilakaeraz. Oraindik ugari dira erantzunik gabeko galderak, baina hala ere, ikertzaile asko badabiltza dagoeneko botika bidezko tratamenduak ikertzen. Argi izan beharra dago gaur egun apoptosia geldiarazteko erabiltzen diren tratamenduak ez direla, ziurrenik, behin betiko terapiak izango, hura gaitz askoren azken ondorioa baita, eta ez RParen eragilea. Hala ere, tratamenduok guztiz onuragarriak izan daitezke gaitzaren sorburua borrokatzeko, beste tratamendu batzuekin batera erabiliz gero.

Antioxidanteak eta Gantz-azidoak (DHA) Erretinosi Pigmentarioko tratamenduan

EPEGEk Espainiako Oftalmologia Elkartearen 79. Kongresuan aurkeztu zuen "Antioxidantes y Acidos Grasos (DHA) en Retinosis Pigmentaria: Diagnóstico y Tratamiento Precoz" txostenaren kopia jartzen dugu zure eskura azpiatal honetan. Dokumentua jaisteko klik egizu hemen